چگونه سریع‌تر و بهتر حفظ کنیم؟ (۱)
مقدمه
از حفظ اجرا کردن قطعات برای اکثر نوازندگان دغدغه‌ای قدیمی و چالش برانگیز است که با گذر زمان و ابداع روش‌های نوین می‌توان بر دشواری‌های آن فائق آمد. حتی نوازندگانی که معتقدند استعدادی در حفظ کردن قطعات ندارند می‌توانند با کمک گرفتن از متدهای جدید این توانمندی را در خود به وجود آورند تا اجرای لذت بخش و خوشایند را تجربه کند. (زهرا نصیری)
چگونه سریع‌تر و بهتر حفظ کنیم؟
آدام هاکمن* مشاور تمرین و اجرا، عواملی را که باعث لغزش‌های حافظه می‌شوند شناسایی می‌کند و نکاتی برای بهبود تکنیک حفظ کردن ارائه می‌دهد. پس از ساعت‌ها تمرین، مستر کلاس و تمرین‌های نهایی هیچ چیز روی صحنه دلسرد کننده‌تر از این نیست که ناگهان به عبارت اشتباهی بپری یا سبکی را که صدها بار تمرین کردی فراموش کنی. خطاهای حافظه مواردی هستند که نوازندگان هنگام اجرا از آنها اجتناب دارند.
چرا مردم دچار خطای حافظه می‌شوند؟
ما رپرتوار را با کنار هم قرار دادن نت‌ها و میزان‌ها یاد می‌گیریم که جملات و قطعات را تشکیل می‌دهند و در نهایت به زنجیره‌هایی از مهارت‌های حرکتی تبدیل می‌شوند. گاهی اوقات این زنجیره‌ها آشنا هستند مانند جملاتی که بر اساس توالی آکورد یا گام هارمونیک ساخته شده‌است. با تمرین زنجیره‌ها ساخته و به خاطر سپرده می‌شوند تا در یک قطعه یا موومان موسیقی با هم ترکیب شوند. برای مثال در سونات ویولن شماره ۱ برامس در سل ماژور ۱۱ چنگ میزان ششم بخشی از یک زنجیره اند.
نواختن سه نت اول جمله (لا-سی-دو دییز)بقیه ۸ نت را یادآوری می‌کند. نوازنده ویولن هنگام تمرین ممکن است برای رسیدن به کوک یا آرشه کشی، نت خاصی را به طور جدا تمرین کند؛ اما احتمالاً از نت «ر» در میزان پنجم شروع می‌کند و زنجیره ۱۱ نتی را تا رسیدن به سکوت سیاه در میزان ۷ ادامه می‌دهد.
داشتن نقطه‌های شروع و توقف مطمئن، تمرین را کارآمد می‌کند؛ اما در اجرا نیز خطری به همراه دارد. اگر در جایی از این زنجیره مشکلی پیش بیاید نوازنده ممکن است در ادامه آن دچار لغزش شود و کنترل آن را از دست بدهد.
زنجیره‌ها و نشانه‌های حسی
درون هر زنجیره نشانه‌های حسی وجود دارد که بر نوازندگی شما تاثیر می‌گذارد. برای مثال به انگشتانتان نگاه می‌کنید تا نت بعدی را درست بگیرید، به صدای پیانو گوش می‌دهید تا زمان ورودتان را پیدا کنید، با دنبال کردن حس فرود انگشت روی سیم، کوک درست را پیدا می‌کنید. در تمرین آرام هستید و فشار زیادی وجود ندارد. نشانه‌ها در دسترس هستند و باعث می‌شوند نوازندگی به راحتی انجام شود.
اما اجرا نشانه‌های جدیدی را وارد می‌کند همانند افزایش ضربان قلب (نشانه درونی)، نورهای صحنه (نشانه دمایی)، پیانو (نشانه شنیداری) و حضور تماشاچیانی که آنها را نمی‌شناسید (نشانه‌های دیداری و شنیداری)؛ در حالی که برخی نشانه‌های دیگر غایب اند. نشانه‌های جدید و ناپیدا می‌توانند اجرای شما را مختل کنند. برای جلوگیری از مشکلاتی که به دلیل وابستگی بیش از حد به یک یا چند نشانه به وجود می‌آیند، آنها را اولویت بندی کنید. به این ترتیب اگر یک نشانه در دسترس نباشد نشانه‌های دیگر کافی خواهند بود و نوازندگی شما متوقف نخواهد شد.
* آدام هاکمن (Adam Hockman) مشاور تمرین و اجرا در هیئت علمی موسسه بین المللی موسیقی هایفتز است. او آموزش‌های خود در علوم رفتاری و یادگیری را در تمرین، اجرا و تدریس موسیقی به کار می‌گیرد و در مورد این موضوعات برای سایت‌ها و مجلات مختلف موسیقی مقاله می‌نویسد.
